Metal Malzemeler, Kurşun

23 Aralık 2014 1 dk okuma Malzemeler

Metal Malzemeler - Kurşun

Kurşun (Pb)

Kurşun, periyodik tabloda IV A grubunda yer alan, mavimsi açık gri renkte bir elementtir. Doğada serbest halde nadir olarak bulunur, bu yüzden daha çok bazı başka elementlerle birleşik olarak bulunur. Yumuşak ve sünek olması sebebiyle kolay işlenebilen ve dövülerek kolayca şekil verilebilen kurşun; mekanik dayanımı düşük bir metaldir. Bu sebeple çoğunlukla diğer metallerle alaşım olarak kullanılır. Böylece kurşunun mekanik özellikleri geliştirilebilir. Yaygın olarak bilinen metallerin en yumuşağı ve en ağırı olan kurşun; yüksek yoğunluklu ve ucuz bir malzemedir. Yüksek yoğunluk kurşuna; ışınlara karşı direnç özelliği de sağlar. Aşınmaya, korozyona ve kimyasallara (sülfürik asit gibi) karşı çok dayanıklı olan kurşun aynı zamanda zehirli bir metaldir. Birçok alanda kullanımı insan sağlığına olan zararı yüzünden yasaklanmıştır. Günlük hayatta kullanımı azdır.

Kurşunu tarih boyunca bu kadar yaygın kılan neydi?

Kurşun, insanlığın işlediği en eski metallerden biridir. Bunun başlıca nedeni, cevheri olan galenin (kurşun sülfür) kolay bulunması ve kurşunun düşük bir sıcaklıkta erimesidir; bu, basit ocaklarda bile metalin elde edilip dökülebilmesi anlamına gelir. Yumuşaklığı ve kolay şekil alması, onu boru, levha ve kap üretiminde elverişli kılmıştır. Romalılar su kemerlerinde ve şehir su şebekelerinde yaygın olarak kurşun boru kullanmıştır; nitekim tesisat anlamındaki bazı Avrupa dillerindeki kelimeler kurşunun Latince adı plumbum ile kök ortaktır. Ucuzluğu, dayanıklılığı ve işlenebilirliği yüzyıllar boyunca kurşunu cazip kılmış, ancak aynı dönemde sağlığa verdiği zarar çoğu zaman fark edilmemiştir.

Kurşun neden artık günlük hayattan çekiliyor?

Kurşunun en büyük sorunu, vücutta birikmesi ve hiçbir biyolojik işlevinin olmamasıdır. Düşük düzeyde, uzun süreli maruz kalma bile sinir sistemine, böbreklere ve kan yapımına zarar verebilir; gelişme çağındaki çocuklar bu etkilere özellikle hassastır. Bu nedenle yirminci yüzyılın ikinci yarısından itibaren kurşun, içme suyu borularından, evlerde kullanılan boyalardan, benzinden ve oyuncaklardan adım adım çıkarılmıştır. Elektronik sektöründe geleneksel kurşunlu lehimlerin yerini büyük ölçüde kurşunsuz alaşımlar almıştır. Tasarım açısından bu, malzeme seçiminde yalnızca teknik performansın değil, insan sağlığı ve çevresel yaşam döngüsünün de belirleyici olduğunu gösteren önemli bir örnektir.

Kurşunun bugün hala kullanıldığı yerler neresidir?

Yasaklara rağmen kurşun, alternatifinin zor olduğu bazı alanlarda hala önemli bir malzemedir. En bilinen örnek, X ışını cihazları ve nükleer tesisler çevresindeki radyasyon kalkanlarıdır; kurşunun yüksek yoğunluğu, yüksek enerjili ışınları küçük bir kalınlıkta durdurabilmesini sağlar. Hastanelerdeki röntgen önlükleri ve duvar kaplamaları bu prensibe dayanır. Kurşun-asit aküler hala otomotiv ve yedek güç sistemlerinde yaygındır; bu akülerin geri dönüşüm oranının yüksek olması, çevresel etkisini bir ölçüde dengeler. Ayrıca kurşun, ağırlığının ve titreşim sönümleme özelliğinin işe yaradığı denge ağırlıklarında ve bazı ses yalıtımı uygulamalarında kullanılmaya devam eder.

Kursunun kullanim alanlari

Kullanım alanları;

Terazi yapımı

Nükleer reaktörler

X ışını üreteçleri ve gama ışık kaynakları (koruma perdesi olarak)

Su boruları

Çatı kaplamaları

Kimya Endüstrisi

http://tr.wikipedia.org/wiki/Kur%C5%9Fun

https://www.nkfu.com/kursun-nedir-kursun-elementinin-ozellikleri/

http://www.nuveforum.net/1225-elementler/62768-kursun-kursunun-ozellikleri-kullanimi/

Sıkça sorulan sorular

Kurşun neden zehirlidir?
Kurşun vücutta birikir ve doğal bir işlevi yoktur. Solunum ya da sindirim yoluyla alındığında sinir sistemini, böbrekleri ve kan üretimini olumsuz etkiler. Özellikle çocuklarda beyin gelişimine zarar verdiği için içme suyu boruları, boya ve benzin gibi günlük temas alanlarında kullanımı dünya genelinde büyük ölçüde yasaklanmıştır.
Kurşun radyasyona karşı neden kullanılır?
Kurşunun yoğunluğu çok yüksektir ve atom çekirdeği ağırdır. Bu yoğun yapı, X ışınları ve gama ışınları gibi yüksek enerjili radyasyonu emerek geçişini azaltır. Aynı korumayı sağlamak için daha hafif malzemelerden çok daha kalın katmanlar gerekir, bu yüzden kurşun radyasyon kalkanlarında verimli bir tercihtir.
Kurşun neden hala lehimde ve akülerde kullanılıyor?
Kurşun düşük erime sıcaklığı ve iyi akışkanlığı nedeniyle geleneksel lehimlerde uzun süre kullanılmıştır, ancak elektronikte çevre nedeniyle büyük ölçüde kurşunsuz lehime geçilmiştir. Kurşun-asit akülerde ise hala yaygındır; ucuzluğu, geri dönüştürülebilirliği ve yüksek akım verme kapasitesi onu otomotiv akülerinde ekonomik kılar.

Tasarım içeriklerini kaçırmayın

Yeni makaleler, akımlar ve tasarımcılar üzerine yazıları e-postanıza gönderelim.

Bu yazı Metal Malzemeler rehberi içeriğinin bir parçasıdır.

Bu içerik Tasarım Akademi editör ekibi tarafından hazırlanmıştır. Bir hata fark ettiyseniz veya güncelleme öneriniz varsa bize bildirin.

Tüm makaleler