Krom (Cr)
Krom, periyodik tablonun IV A grubunda yer alan, gümüş gibi parlak mavimsi beyaz renkte bir elementtir. Doğada saf halde bulunmaz, sürekli başka elementlerle birleşik halindedir. Sert olmasına rağmen kırılgan olan krom; havaya karşı oldukça dayanıklıdır. Nemli havadan etkilenmez, bu nedenle paslanmaz. Bu özelliği sebebiyle birçok metal korozyon direncini arttırmak için ince bir krom tabakası ile kaplanır. Krom kaplama, teknik ya da estetik amaçlarla yapılabilir. Bu işlemin teknik nedenleri kromla kaplanan maddelerde sert ve korozyona dayanıklı bir yüzeyin oluşmasıdır. Bu konuda en yaygın uygulama örneği; yarış arabaları gibi yüksek hızla çalışan motorların silindirlerindeki astarın kromla kaplanmasıdır. Ayrıca çeşitli maddeler, genellikle çekici ve parlak bir görünümde olmaları için de kromla kaplanırlar. Arabalardaki tamponlar ve süs şeritleri buna örnektir. Krom, kaplama yoluyla dayanıklılık kazandırmak dışında metalleri sertleştirmek amacıyla alaşım oluşturmada da kullanılır. Malzemeye sağlamlık, dayanıklılık, paslanmazlık ve parlaklık özellikleri vermesi sebebiyle krom oranı arttıkça metallerin kalitesi de artmaktadır.
Kromu korozyona dayanıklı kılan nedir?
Kromun en belirleyici özelliği, açık havada yüzeyinde anında oluşan ince bir oksit tabakasıdır. Bu krom oksit tabakası gözle görülmez, kalınlığı atom mertebesindedir, ancak yoğun ve kararlı yapısı sayesinde oksijenin ve nemin metalin derinlerine ilerlemesini durdurur. Bu olaya pasivasyon denir. Tabakanın en değerli yanı kendini yenileyebilmesidir: yüzey çizildiğinde açığa çıkan taze krom yeniden havayla tepkimeye girer ve koruyucu film kendiliğinden onarılır. Demirin pasını oluşturan oksit tabakası gevşek ve pul pul döküldüğü için altındaki metali korumazken, kromun oksiti tam tersine sıkı bir kalkan görevi görür. Bu fark, kromun neden hem tek başına kaplama malzemesi hem de paslanmaz çeliğin temel bileşeni olarak vazgeçilmez olduğunu açıklar.
Krom kaplama nasıl yapılır?
Krom kaplama genellikle elektrokaplama (galvanik kaplama) yöntemiyle uygulanır. Kaplanacak parça, içinde krom iyonları bulunan bir çözeltiye daldırılır ve elektrik akımı yardımıyla krom, parçanın yüzeyine ince bir tabaka halinde biriktirilir. Dekoratif krom kaplamada genellikle önce bakır ve nikel katmanları uygulanır, en üstte ise çok ince ama parlak bir krom tabakası yer alır. Bu katmanlı yapı hem derin parlaklığı hem de korozyon direncini birlikte sağlar. Sert krom kaplama ise kalınlığı çok daha fazla olan, aşınma ve sürtünmenin yoğun olduğu yerlerde kullanılan bir uygulamadır. Burada amaç görünüm değil, yüzeyin mekanik ömrünü uzatmaktır.
Dekoratif krom ile sert krom arasındaki fark nedir?
İki kaplama türü aynı metali kullansa da farklı amaçlara hizmet eder. Dekoratif krom ince ve göz alıcıdır; banyo armatürleri, otomobil süs şeritleri, mobilya ayakları ve ev aksesuarları gibi görünümün önemli olduğu yerlerde tercih edilir. Sert krom ise mikron mertebesinde değil, çok daha kalın uygulanır ve sertliği sayesinde aşınmaya, çiziklere ve sürtünmeye direnir. Motor silindirleri, hidrolik mil ve pistonlar, baskı silindirleri ve enjeksiyon kalıpları sert krom kaplamanın tipik kullanım alanlarıdır. Tasarımcı açısından bu ayrım önemlidir: bir ürünün yalnızca parlak görünmesi mi yoksa yıllarca aşınmaya dayanması mı isteniyor, kaplama türü buna göre seçilir.
Kromun kullanim alanlari
Kullanım alanları;
Metal kaplama (otomobil parçaları, kesici aletler vb.)
Paslanmaz çelik üretimi
Alaşımlar (makine parçaları, zırhlar, köprüler vb.)
Krom kaplı ürünler (otomotiv, inşaat, silah, sağlık ve dekorasyon sanayii)
Tuğla ve kalıp yapımı
Tasarımda krom neden tercih edilir?
Krom, endüstriyel tasarımda hem işlevsel hem de estetik nedenlerle öne çıkar. Yüksek yansıtıcılığı sayesinde yüzeyi adeta ayna gibi parlatır; bu, modern ve teknolojik bir görünüm arayan ürünlerde güçlü bir görsel etki yaratır. Aynı zamanda kolay temizlenir, lekeye ve parmak izine görece dirençlidir ve nemli ortamlarda paslanmadığı için banyo, mutfak ve sıhhi tesisat ürünlerinde standart bir tercihtir. Bauhaus sonrası modernist tasarımda parlak metal yüzeyler, sadeliğin ve seri üretimin estetik diliyle özdeşleşmiştir; krom kaplı çelik borulu mobilyalar bu anlayışın simgesi olmuştur. Bununla birlikte krom kaplama bir yüzey işlemidir: darbe ya da derin çizik kaplamayı zedelerse altındaki metal açığa çıkabilir, bu nedenle kaplamanın altındaki ara katmanların kalitesi ürünün ömrünü doğrudan etkiler.
http://www.koyunoglu.com.tr/krom-nedir.html
https://www.nkfu.com/krom-nedir-krom-elementinin-ozellikleri/