HENRY DREYFUSS

Henry Dreyfuss

Henry Dreyfuss, 1904 doğumlu Amerikalı endüstriyel tasarımcıdır ve 20. yüzyılda mesleği biçimlendiren öncü isimlerden biridir. Çocuk yaşta tasarımla ilgilenmeye başlayan Dreyfuss adını kısa zamanda duyurmuştur. Kariyerine tiyatro sahne tasarımcısı olarak başlamış, sonra endüstriyel tasarıma yönelmiştir. Günümüzde de yaygın olan elektrikli süpürge, dolma kalem ve telefon biçimlerinin birçoğu onun çalışmalarına dayanır. Kurduğu ofis, ölümünden sonra çalışma arkadaşları tarafından sürdürülmüştür. Dreyfuss’un sonu dramatik olmuştur: eşinin iyileşmez bir hastalığa yakalanmasının ardından çift, 1972 yılında birlikte yaşamına son vermiştir.

Dreyfuss’un asıl önemi, tek tek ürünlerden çok tasarıma bakış açısını değiştirmiş olmasındadır. Ona göre bir nesne, ne kadar gösterişli görünürse görünsün, kullanan kişiyi zorluyor ya da hata yapmasına yol açıyorsa başarısızdır. Bu fikri kendi sözleriyle özetlemiştir: insanlar bir makineyle güvenli, rahat ve verimli bir temas kuruyorsa tasarım başarılı; yoksa tasarımcı işini yapmamış demektir.

ENDÜSTRİYEL TASARIMLARI:

Henry Dreyfuss’un birçok tasarımı vardır. Onun tasarım anlayışı insanları strese sokmayan, kullanım kolaylığı sağlayan ürünler oluşturmaktır. Bazı endüstriyel tasarımları: masa telefonları, duvar termostatı, elektrikli süpürge, daktilo, prenses telefon modeli, lokomotif, dolma kalem, çalar saat, traktör ve kamera olarak sayılabilir. Çalıştığı firmalardan bazıları Western Electric, Hoover ve Polaroid şirketleridir. Western Electric için yıllarca süren telefon çalışmaları, bir ürün ailesini uzun vadede geliştirmenin nasıl yapıldığına dair erken bir örnektir: aynı tasarımcı aynı müşteriyle çalışmayı sürdürerek her yeni modeli bir öncekinden öğrendikleriyle iyileştirmiştir.

Henry Dreyfuss’a ait telefon tasarımı.

Ergonomi ve antropometri yaklaşımı nedir?

Çizdiği mobilyalarda da insan ergonomisini ön planda tutmuştur. Sandalyelerinde koltuk gibi rahatlık ama sandalyenin hafifliğini koruyan modeller tasarlamıştır. Dreyfuss insanın anatomisini eşyaya uygular. Anatomi için birçok çizimi vardır. Ortalama bir kol ne kadar uzun olur, oturan bir insanın kemiklerinin pozisyonu nasıl değişir, el kemiklerine kadar incelemiştir. Eşyayı kadınların mı erkeklerin mi daha çok kullanacağını göz önünde bulundurur.

Bu çalışmaların önemi, tek bir üründe kalmamış olmalarıdır. Dreyfuss, insan vücudunun ölçülerini sistematik biçimde derleyerek bunları tasarımcıların başvurabileceği bir kaynağa dönüştürmüştür. Ortalama boy, oturma yüksekliği, kolun erişebildiği uzaklık, elin kavrayabildiği genişlik gibi veriler, ürünlerin gerçek bedene göre boyutlandırılmasını sağlar. Bu yaklaşım antropometri olarak adlandırılır: insan vücudunun ölçülerinin tasarıma temel alınması. Dreyfuss bu alanda standart bir referans oluşturmuş, sonraki kuşaklar onun çizimlerini bir başlangıç noktası olarak kullanmıştır.

Antropometride dikkat edilen nokta ortalama insanın değil, kullanıcı yelpazesinin tamamının düşünülmesidir. Bir kapı kolu yalnızca ortalama bir yetişkine göre değil, eli küçük ve eli büyük insanlara, gücü az olanlara göre de çalışmalıdır. Dreyfuss’un kadın ve erkek ölçülerini ayrı ayrı karşılaştırması, bu çeşitliliği hesaba katma çabasının erken bir örneğidir.

Henry Dreyfuss’a ait insan antropometri çizimleri. Erkek ve Kadın karşılaştırmaları.

Kullanıcı odaklı tasarım neden bu kadar önemli?

Dreyfuss’un en kalıcı katkısı, tasarımı ürünün dış görünüşünden kullanım deneyimine taşımasıdır. Onun döneminde endüstriyel tasarım çoğunlukla bir nesneyi daha çekici göstermek olarak görülüyordu. Dreyfuss ise asıl meselenin nesneyle insan arasındaki ilişki olduğunu savundu. Bir telefon eldeki ağırlığıyla, ahizenin kulağa ve ağıza oturuşuyla, çevirme hareketinin kolaylığıyla değerlendirilmelidir.

Bu bakış açısı bugün kullanıcı odaklı tasarım diye bilinen yaklaşımın temelidir. Buradaki ilke basittir: tasarım, onu kullanacak insanın ihtiyaçlarından, bedeninden ve alışkanlıklarından yola çıkmalıdır, tasarımcının estetik tercihlerinden değil. Hata yapan kullanıcı suçlanmaz; hataya açık olan tasarım gözden geçirilir. Dreyfuss insanları strese sokmama ilkesini tam da bu nedenle vurgulamıştır.

Tasarım dünyasındaki yeri nedir?

Masa üstü telefonlarda uyguladığı prensipler uzun süre kullanılmıştır. Bir ürünü yıllarca neredeyse aynı biçimde kullanılabilir kılmak, tasarımın kalıcılığının bir göstergesidir. Dreyfuss tasarım dünyasında saygın bir konuma ulaşmış, çok yönlülüğüyle de tanınmıştır. Bir kalemden lokomotife kadar, insanın gündelik hayatında ne gerekiyorsa tasarlamıştır.

Onun mirası yalnızca tasarladığı nesnelerde değil, mesleğe kazandırdığı yöntemde de yaşamaktadır. İnsan ölçülerini ciddiye alan, kullanımı ürünün merkezine koyan ve estetiği işlevin hizmetine veren bir anlayış bugün hem ürün tasarımının hem de arayüz tasarımının ortak diline dönüşmüştür. Gündelik hayatın biraz daha kolaylaşmasında Henry Dreyfuss gibi tasarımcıların payı büyüktür.

Henry Dreyfuss lokomitf tasarımı