Her sabah erken kalkmakta zorlanan ve uykusu ağır olan arkadaşlar için çılgınca saatler tasarlanmış. Sabahları yataktan kalkmak birçok insan için gerçek bir mücadele; haliyle iş, okul ve yapmamız gereken şeyler aksayabiliyor. Bu sorunu aşmak için bazı tasarımcılar farklı fikirler üretmiş ve ortaya birbirinden ilginç sonuçlar çıkmış. Sizi kesinlikle erken uyanmaya zorlayacak bu saat tasarımlarına bakmalısınız.
Not: Yedinci benim favorim 🙂
Sabah uyanmak neden bu kadar zor?
Uyanırken yaşanan o ağır, dağınık ve isteksiz hâlin bir adı var: uyku ataleti. Beyin, uykudan uyanıklığa geçerken bir anda tam kapasiteye ulaşmaz; karar verme, dikkat ve hareket koordinasyonu gibi işlevler kısa bir süre yavaş çalışır. İşte tam bu aralıkta, başucundaki bir alarmı uzanıp susturmak ya da ertelemek son derece kolaydır. Birçok kişi bu durumu yarı uykuda, hatta sabah hiç hatırlamadan yapar. “Çıldırtan” saat tasarımlarının çıkış noktası da budur: alarmı susturmayı, uyku atalet anında otomatik pilotla yapılamayacak kadar zor bir göreve dönüştürmek.
Bu saat tasarımları hangi ilkeye dayanıyor?
Aşağıdaki tasarımların ortak mantığı, alarmı susturmak için kullanıcıyı gerçekten uyanmaya zorlamaktır. Bunu sağlamanın başlıca yolları şunlardır:
- Fiziksel çaba: Saati durdurmak için kalkmak, kaldırmak, indirmek ya da bir hedefi vurmak gibi vücudu hareket ettiren eylemler talep etmek. Hareket, uyku atalet halinden çıkışı hızlandırır.
- Zihinsel çaba: Şifre girmek, soru çözmek ya da bir bilmeceyi tamamlamak gibi düşünmeyi gerektiren görevler. Beyni çalıştırmak, yeniden uykuya dönmeyi zorlaştırır.
- Kaçınılması zor uyaran: Yüksek ses ya da sürekli tekrarlayan bir tepki ile kullanıcıyı uyanık kalmaya yöneltmek.
- Sonuç ve ceza: Kalkmamanın bir bedeli olması fikri. Bu, davranışı değiştirmek için motivasyon yaratmayı amaçlayan, daha çok eğlence ve dikkat çekme odaklı bir yaklaşımdır.
Bu yaklaşımlar, tasarımın yalnızca biçimle değil, davranışla da ilgili olduğunu gösteren güzel örneklerdir. Bir ürün, kullanıcının bir alışkanlığını değiştirmek için onu bilinçli olarak zorlayabilir.
Çıldırtan saat tasarımları
1. Tekrar yatmanız imkansız 🙂 Sıkıyorsa geri yatın.
Uyanıp onu durdurmazsanız, siz durdurana kadar kafanıza vuruyor. Hem de seri bir şekilde 🙂
2. Şifreyi girmeden susmayan saat
Saat vakti geldiğinde çalmaya başlıyor. Sadece 1 dakika süreniz var ve şifreyi girmezseniz yarım saat boyunca alarm çalıyor.
3. Ağırlık saati
Alarm çalmaya başladıktan sonra 30 kere kaldırıp indirmeniz gerekli.
4. Ses bombası
İnanmayacaksınız ama bu saat çaldığı zaman gerçekten çok yüksek bir ses çıkarıyor; bir rock konseri seviyesinde gürültü demek bu. Sizi bu da uyandıramayacaksa, saat falan ayarlamayın, yatın gitsin.
5. Hedefi vurmadan susturamazsın!
Hedefi 12’den vuramazsanız saat asla susmuyor 🙂
6. Parmak dansı saati
Alarmı susturmanız için saatin gösterdiği şekilde parmak dansı yapmanız gerekiyor.
7. Para kesen saat
Kesinlikle favorim 🙂 Buna kalkmayacak insan tanımıyorum. Alarm sonrası kalkmazsanız saat parayı kesmeye başlıyor.
8. Banka hesabına bağlı saat
Bunu hangi çılgın düşünmüş gerçekten merak ettim. Saat Wifi ile banka hesabınıza bağlanıyor ve uyanmazsanız hesabınızdaki paranın bir kısmını başka bir hesaba bağışlıyor.
9. IQ testi yapan saat
Saati durdurmanız için ekrandaki soruları çözmeniz gerekli.
Bu fikirler iyi tasarım mı?
Bu örneklerin çoğu, ciddi bir günlük kullanım ürününden çok dikkat çekmeyi ve eğlendirmeyi amaçlayan yaratıcı denemelerdir. Yine de tasarım açısından öğretici bir yanları vardır: bir ürünün kullanıcı davranışını nasıl yönlendirebileceğini gösterirler. Burada önemli bir denge söz konusudur. Alarmı susturmayı zorlaştırmak uyanmayı kolaylaştırabilir, ancak aşırı karmaşık ya da rahatsız edici bir çözüm kullanıcıyı yıldırabilir, hatta cihazı tamamen kapatmaya itebilir. İyi bir tasarım, kullanıcıyı amacına ulaştırırken onu bunaltmayan dengeyi bulmaya çalışır. Bu yüzden bu eğlenceli örnekler, işlev ile kullanıcı deneyimi arasındaki ilişkiyi düşünmek için güzel birer başlangıç noktasıdır.